زمان تقریبی مطالعه: 4 دقیقه
 

ترتیب (فقه)






به قرار دادن هریک از چند چیزى که بین آنها نسبت تقدیم و تأخیر وجود دارد در جاى خود ترتیب گفته می شود.از آن در بسیارى از بابها نظیر طهارت، صلات، حج، کفارات، ارث و دیات سخن رفته است.


۱ - ترتیب در طهارت



رعایت ترتیب در تیمم و اعضاى وضو ، جز در مسح پاى راست و چپ، واجب است. و رعایت ترتیب بین آن دو، به تقدیم مسح پاى راست بر چپ بنابر مشهور واجب نیست.

۱.۱ - ترتیب در غسل


در غسل ترتیبی رعایت ترتیب به تقدیم سر و گردن بر دیگر اعضاى غسل، واجب است. همچنین بنابر قول مشهور، بین سمت راست و چپ بدن.
و در غسل میت رعایت ترتیب به شستن با آب سدر، سپس با آب کافور و پس از آن با آب خالص، واجب است.
[۵] التنقیح -الطهارة- ج۸، ص۲۲۱.


۲ - ترتیب در باب صلات




۲.۱ - ترتیب در اذان


از شرایط صحت اذان و اقامه، رعایت ترتیب بین فصول آن دو است.و در صورت بروز اشتباه در ترتیب، از همان فصلى که اشتباه در آن رخ داده است به صورت صحیح اعاده مى‌شود.

۲.۲ - ترتیب در نماز


رعایت ترتیب در نمازهاى یومیه به خواندن نماز ظهر قبل از نماز عصر و نماز مغرب قبل از نماز عشا واجب است؛ همچنین در افعال نماز مانند تکبیر، قرائت، رکوع و سجود و تشهد و نیز در آیات حمد و سوره.
[۶] العروه الوثقی ج۱، ص۶۵۲.
و فرازهاى تشهّد.
[۷] العروه الوثقی ص۶۹۰.


۲.۳ - ترتیب در نماز های قضا


در قضاى نمازهاى فوت شده‌اى که در اداى آنها ترتیب شرط است- مانند نماز ظهر و عصر یا مغرب و عشا- رعایت ترتیب واجب است؛ لیکن وجوب ترتیب به معناى تقدیم قضاى نمازى که اوّل فوت شده، محل اختلاف است


۲.۴ - ترتیب در نماز جمعه


رعایت ترتیب بین اجزاى خطبه نماز جمعه- به تقدیم حمد الهى، سپس صلوات بر پیامبر صلّى اللّه علیه و آله و اهل بیت آن حضرت؛ پس از آن موعظه و در پایان خواندن سوره‌اى از قرآن- بنابر تصریح برخى واجب است، بلکه وجوب آن به مشهور نسبت داده شده است.

۳ - ترتیب در باب حج



رعایت ترتیب بین اعمال روز عید قربان- به تقدیم رمی جمره عقبه، سپس قربانی و پس از آن حلق یا تقصیر- بنابر قول گروهى، واجب است.همچنین بین رمی جمرات سه‌گانه در روزهاى یازدهم و دوازدهم ذیحجّه در منی.

۴ - ترتیب در کفارات:



از اقسام کفارات، کفاره مرتبه است که در آن رعایت ترتیب بین خصال کفاره واجب است. کفّاره ظهار و بنابر قول مشهور کفّاره قتل خطا و کفّاره افطار روزه قضاى ماه رمضان پس از زوال، کفّاره مرتّبه است .

۵ - ترتیب در باب ارث



در استحقاق ارث، رعایت ترتیب بین طبقات ارث، لازم است و با وجود طبقه پیشین، طبقه بعدى ارث نمى‌برد.

۶ - ترتیب در باب دیات



بنابر مشهور، دیه در قتل خطا، برحسب ترتیب طبقات ارث از عاقله گرفته مى‌شود و با وجود عصبه توانمند در پرداخت دیه در طبقه اوّل، از طبقه دوم گرفته نمى‌شود.

۷ - پانویس


 
۱. جواهر الکلام ج۵، ص۱۷۳.    
۲. جواهر الکلام ج۲، ص۲۲۶.    
۳. جواهر الکلام ج۳، ص۸۵-۹۵.    
۴. جواهر الکلام ج۴، ص۱۲۳-۱۲۵.    
۵. التنقیح -الطهارة- ج۸، ص۲۲۱.
۶. العروه الوثقی ج۱، ص۶۵۲.
۷. العروه الوثقی ص۶۹۰.
۸. جواهر الکلام ج۱۱، ص۲۱۷.    
۹. جواهر الکلام ج۱۹، ص۲۴۷-۱۴۸.    
۱۰. جواهر الکلام ج۲۰، ص۱۶.    
۱۱. جواهرالکلام ج۳۳، ص۱۶۹.    
۱۲. جواهرالکلام ج۳۳، ص۱۷۳.    
۱۳. جواهر الکلام ج۴۳، ص۴۳۷.    


۸ - منبع


فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام ج۲، ص۴۴۳.    


رده‌های این صفحه : ارث | حج | دیات | طهارت | فقه | کفارات | نماز




آخرین نظرات
کلیه حقوق این تارنما متعلق به فرا دانشنامه ویکی بین است.